Boze witte man

Deze ochtend was ik na het nieuws over de verkiezingswinst van Trump, net als de meeste mensen die ik ken, met stomheid geslagen. Later in de ochtend kwam naast dit ongeloof de boosheid opzetten. Boosheid, om de redenen die vandaag al vaak voorbij zijn gekomen: de uitingen van racisme, uitsluiting, seksisme, leugens, en een totaal gebrek aan rationaliteit, samen te vatten in de oneliner ‘Make America hate again’.

Nu ik dit schrijf is de boosheid nog steeds aanwezig, maar niet langer allesoverheersend. Boosheid geeft aan dat iets of iemand je aan het hart gaat, maar verder is boosheid een slechte raadgever. Het leidt als je niet uitkijkt tot negatief gedrag, zoals iemand willen zien lijden, mensen negeren, neerkijken op anderen, en etc. Ik kan weer wat redelijker nadenken over deze enorme overwinning van het populisme. Ik vraag me af wat de angry white men in de VS, dan zo boos hebben gemaakt. Is dat -relatieve- armoede? Haat jegens het establishment en daaraan gelieerd een gevoel van uitsluiting? Misschien heeft dat deze voor een deel eerder slapende kiezers ironisch genoeg in de armen gedreven van de presidentskandidaat die zijn plannen voor uitsluiting tot speerpunten had gemaakt.

Ik betrap mezelf er soms op dat ik, wanneer ik kopje onder ga in een golf van irritatie of boosheid, in een reflex neerbuigend kan denken over mensen die in mijn ogen kortzichtig, immoreel of asociaal gedrag vertonen: ik keer me op zo’n moment van zo iemand of zo’n groep mensen af, of heb het gevoel dat ik ze een lesje zou moeten leren. Het kost me soms moeite om mezelf bij de kladden te grijpen. Mezelf toe te spreken, om vervolgens constructief te gaan denken. Maar gelukkig lukt me dat wel. Ook na de grote teleurstelling van vandaag.

Een van de dingen die de overwinning van Trump heeft laten zien, is dat er meer vruchtbare grond voor populistisch gedachtegoed is dan we de afgelopen decennia hebben meegemaakt. Nederland vormt hierop zoals we weten helaas geen uitzondering. Hoe verachtelijk de woorden over ‘minder Marokkanen’ van Wilders ook zijn, uiteindelijk is zijn politieke positie een symptoom van een veel breder probleem. Ook in Nederland zijn er veel angry white men. De vraag die elke Nederlander zichzelf zou moeten stellen is waarom zijn deze mensen zo teleurgesteld in de politiek? Dat komt echt niet enkel door de hitsende woorden van Wilders. Dat komt niet doordat mensen te dom zijn om hun eigen naam te spellen. Er zijn kennelijk veel Nederlanders die zich buitengesloten voelen, zich niet gehoord weten door de gevestigde orde. Ik praat daarmee niet goed dat men daardoor achter een haatzaaier aanloopt, maar het wijst ons erop dat boosheid, negeren en neerbuigendheid uiteindelijk het probleem alleen maar verergeren.

Zoals ik zei, ik ben nog wel boos, oprecht boos. Maar deze boosheid is een emotie die ik inmiddels voor een deel kan omvormen, om ermee aan de slag te gaan. Vandaar dat ik deze woorden schrijf. Waarom ken ik eigenlijk niemand die Wilders stemt? Ken jij ze? Blijf ik bewust of onbewust in mijn eigen comfortabele denkcirkels hangen? Ik daag mezelf uit om in ieder geval open te staan voor de meningen van mensen die stemmen op een in mijn ogen gevaarlijke immorele, maar slimme, gek. Daarmee zeg ik niet dat ik bepaalde denkbeelden goedkeur, maar wellicht kan ik ze desondanks begrijpen. Misschien kan ik, mede gesteund door mijn filosofische scholing, van mijn kant laten zien waarom sommige egalitaire denkbeelden nog niet zo gek zijn. Help jij ook mee Nederland niet uniform, maar juist weer meer solidair te maken, om de maatschappelijke discussie weer echt van de mensen te laten zijn, zonder verborgen agenda’s, zonder schaamte? Laat me alsjeblieft weten wat jouw ideeën zijn hierover, ik ben benieuwd. Laten we onszelf activeren in het belang van alle Nederlanders.

2 thoughts on “Boze witte man

  1. Ik hoor de framing van boze witte man en van populisme en gevaarlijke gekken net iets te vaak. Zo vaak dat ik em verdacht begin te vinden. We framen ook iets te veel de ander, ipv ons zels, of nog liever, ons allemaal. Ik denk dat we ook anders zouden moeten kunnen framen.
    Framen is zowiezo niet meer dan een poging om de werkelijkheid tot een begrijpelijk verhaal te reduceren. Boosheid ontstaat volgens mij vooral wanneer je eigen framing, je eigen verhaal door een ander wordt ontkend, of dat de rol die je speelt in je framing je niet bevalt. Mensen die de wereld anders framen dan wij vinden wij altijd vrij onbegrijpelijk, we begrijpen de dingen immers alleen dankzij onze framing.
    Dus lijkt mij een oplossing om gezamenlijke frames te creëren, waarin we begrip voor elkaar kunnen opbrengen.
    Tja, het klinkt wellicht wat abstract, en de exercitie is ingewikkeld om uit te voeren, maar veel verder kom ik hier en nu ook niet 😉

    1. Ha Peter,

      dank voor je reactie. Mijn stuk draait niet per se om de term angry white men, hetgeen inderdaad onterechte framing is. Dit blijkt ook uit de statistieken. De portee van mijn stukje sluit goed aan op jouw reactie, want allebei zien we begrip en toenadering voor dan wel naar elkaar als mogelijke oplossing toch? Overigens slaat de titel van mijn stukje op mijn gemoedstoestand van gisteren (en nog een beetje vandaag, en morgen, etc.).

      Groeten, Jeroen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *